Er is de laatste tijd steeds meer te doen rond gezondheid en gezondheidsbeleid op school. Uit onderzoek
blijkt dat leerlingen op een gezonde school beter leren. Er bestaat een belangrijk verband tussen de
gezondheid van leerlingen en hun studieresultaten. Gezond zijn en zich goed voelen slaat niet enkel op
fysieke gezondheid maar omvat evenzeer sociaal-emotionele en mentale gezondheid. Beiden staan
trouwens niet los van elkaar. Een gezonde geest en een gezond lichaam gaan hand in hand.
Het is de opdracht van scholen om kinderen en jongeren voor te bereiden op een volwaardige deelname
aan de samenleving. Zich goed voelen en hier zelf verantwoordelijkheid voor (leren) nemen, gezonde
keuzes (leren) maken, vormt een essentieel onderdeel van volwaardig burgerschap.
In Vlaanderen gaat het over het algemeen best goed met onze kinderen en jongeren. Toch vertonen
steeds meer kinderen en jongeren ongezond gedrag (risicogedrag) en kampen ze met heel eigen
problemen. Ze eten ongezond, bewegen te weinig, voelen zich ongelukkig, roken, drinken veel alcohol,
worden gepest, vrijen onveilig en gebruiken drugs.
Onze samenleving heeft haar specifieke problemen en noden. Gezond en gelukkig zijn en blijven, is ook
vandaag een uitdaging. We leven in een maatschappij die steeds complexer wordt. Er zijn steeds meer
keuzemogelijkheden maar tegelijk wordt het steeds belangrijker om eigen verantwoordelijkheid te dragen
en op te nemen.
Als wij kinderen en jongeren willen leren (over)leven in deze boeiende maar tegelijk complexe
samenleving is het belangrijk om hier
van jongs af aan de nodige aandacht aan te besteden. ‘Vroeg begonnen is half gewonnen’.
Gezonde keuzes leren maken. Kinderen en jongeren voorbereiden op een veeleisende, complexe
samenleving. Discussies laaien hoog op en we vragen ons terecht af
-
Hoe ver gaat de verantwoordelijkheid van de school
-
Gezonde keuzes leren maken, hoe doe je dat dan concreet?
-
De school moet al zo veel, wie neemt wat op?
De eigen visie, zelfwerkzaamheid en de draagkracht van de school vormen belangrijke uitgangspunten.
2. Onderwijsbeleid beweegt
-
Op 27 januari 2006 ondertekenen ministers Vandenbroucke, Vervotte, Anciaux en Leterme een intentieverklaring. In deze verklaring geven ze aan dat ze gezamenlijk willen werken aan gezondheidsbevordering in het basis- en het secundair onderwijs. De Vlaamse gezondheidsdoelstellingen gelden als uitgangspunt: tabakspreventie, consumptie van vetarme en vezelrijke voeding, meer bewegen, preventie van infectieziekten, ongevallen, depressie en zelfmoord.
-
In 2006 wordt er een gezondheidscoördinator aangesteld. Die ontwikkelt een strategisch en operationeel plan voor scholen. Dit plan helpt scholen bij
o Analyse van de eigen context en behoeften
o Bepalen van concrete streefdoelen
o Uitwerken van een gezondheidsbeleid op maat
Het volledige plan is te vinden op: www.vlor.be onder de rubriek projecten/gezondheidsbevordering op school. Daar kan u klikken op het strategisch plan ‘Op uw gezondheid’.
Met vragen kan u terecht bij de gezondheidscoördinator van de Vlor op het nummer 02/219.42.99.
3. Drie niveaus van gezondheidsbeleid op school
De focus van gezondheidseducatie wordt verlegd naar die van gezondheidsbevordering. Kiezen voor
gezond gedrag kan maar als we controle verwerven over de determinanten van gezond gedrag. Hierbij is
het niet voldoende aandacht te hebben voor gezondheidseducatie (kennis, inzichten, vaardigheden,
attitudes aanleren). Er is ook nood aan structurele maatregelen en afspraken.
Een gezondheidsbeleid op school omvat 3 niveaus: het klasniveau, het schoolniveau en het niveau van de
schoolomgeving.
| Niveau |
Aandachtspunten |
Mogelijke activiteiten |
| Klas |
Gezondheidseducatie
- Kennis
- Inzicht
- Vaardigheden
- Attitudes
|
Lessen(reeks) rond gezondheidsthema's
Projectweek
Rollenspel
|
| School |
Educatief luik
Structureel luik
Regulerend luik
|
Leerlijnen binnen team uitwerken
Invullen in een schoolwerkplan
Werken aan leerlingeparticipatie
Aandacht voor interne relaties
Teambuilding
Nascholing
Sanitaire voorzieningen (toiletten, handdoeken,...)
Schoolmaaltijden
Verkoop van dranken en tussendoortjes
Speelplaatsen verfraaien
Gebouwen veiliger maken
Afspraken rond snoep in het schoolreglement opnemen
|
| Schoolomgeving |
(Ouder)participatie
Betrokkenheid van CLB, pedagogische begeleiding,...
Betrokkenheid van externe partners |
Werkgroep met ouders, leerlingen, leerkrachten, CLB,...
Begeleiding ontwikkeling gezondheidsbeleid door CLB, pedagogische begeleider,...
Samenwerking met Logo, politie, CAW,...
Contacten met de lokale media |
4. En… actie!
Gezondheidsbeleid op school: allemaal goed en wel maar hoe begin je eraan?
Om scholen en Centra voor Leerlingenbegeleiding te ondersteunen hebben de Antwerpse Logo’s en hun
MMK’s een instrument uitgewerkt i.s.m. de CLB’s: ‘Actiepakket gezonde school’.
Dit pakket wil een praktische en direct bruikbare ondersteuning bieden voor directies, leerkrachten,
ouderverenigingen, participatieraden, CLB-medewerkers en andere betrokkenen bij de opmaak en
uitvoering van het gezondheidsbeleid van de school.
Aan de hand van een korte brainstormfiche kan de school in kaart brengen rond welke thema’s ze
concreet werkt en/of wil werken. Eenvoudige schema’s, beslisbomen en actiefiches helpen de school per
thema stapsgewijs op weg. De werkwijze volgt een eenvoudig stramien.
1. Analyse van huidige situatie
2. Bepalen van prioriteiten
3. Actieplan opstellen
4. Uitvoeren
5. Evalueren
Het actiepakket zal verder vorm krijgen in de loop van de tijd. Aangezien er prioritair aandacht gevraagd
wordt voor de thema’s voeding en beweging zijn deze items eerst uitgewerkt. Later zullen ook andere
thema’s worden uitgewerkt vb. drugs, hygiëne, luizen, geestelijke gezondheid. Hiervoor wordt uitgekeken
naar samenwerking met partners en experten. Voor volgende thema’s zijn al concrete fiches uitgewerkt:
voeding, beweging, tabak en binnenmilieu.
Heel wat scholen werken uiteraard ook aan andere thema’s. Voorgestelde stramien helpt alvast om ook
deze thema’s onder de loep te nemen en op eenvoudige wijze de verschillende stappen te doorlopen.